Na de 1-0-zege tegen Omonia Nicosia op Stayen trekt STVV volgende week naar Cyprus voor de beslissende terugwedstrijd. Voor de meegereisde Truienaars wordt het niet alleen een bijzondere Europese verplaatsing op voetbalvlak. Nicosia is een van de meest opmerkelijke hoofdsteden van Europa: dwars door het historische centrum loopt nog altijd een door de Verenigde Naties bewaakte bufferzone.
Een grens dwars door de hoofdstad
Wie door Nicosia wandelt, kan plots oog in oog staan met barricades, zandzakken, prikkeldraad, wachttorens en verlaten gebouwen. De zogenaamde Green Line verdeelt niet alleen Cyprus, maar loopt ook dwars door de hoofdstad. Op sommige plaatsen in Nicosia is de VN-bufferzone minder dan twintig meter breed. Over het hele eiland strekt ze zich ongeveer 180 kilometer uit. De oorsprong van die verdeling gaat terug tot de spanningen tussen de Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische gemeenschappen. Cyprus werd in 1960 onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk, maar het samenleven binnen de nieuwe staat verliep bijzonder moeizaam. Eind 1963 brak intercommunaal geweld uit. Op 30 december van dat jaar werd in Nicosia een neutrale zone langs de toenmalige staakt-het-vurenlijn afgesproken. De lijn kreeg de naam Green Line omdat ze op een kaart met een groene pen werd aangeduid. In 1964 werd de VN-vredesmacht UNFICYP opgericht.
1974 veranderde Cyprus definitief
De huidige situatie kreeg vooral vorm in 1974. Op Cyprus vond een staatsgreep plaats door krachten die aansluiting bij Griekenland nastreefden. Daarop volgde een Turkse militaire interventie en kwam het noordelijke deel van het eiland onder Turkse controle. Na het staakt-het-vuren van augustus 1974 kreeg UNFICYP de taak de linies te bewaken en de bufferzone tussen beide zijden in stand te houden. Sindsdien leven de Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische gemeenschappen grotendeels gescheiden. Het zuiden behoort tot de internationaal erkende Republiek Cyprus en is lid van de Europese Unie. In het noorden werd in 1983 de Turkse Republiek Noord-Cyprus uitgeroepen, die internationaal alleen door Turkije wordt erkend.
Nicosia werd zo letterlijk een stad met twee kanten. De bufferzone snijdt door straten en wijken die ooit één geheel vormden. Sommige gebouwen in de zone zijn al tientallen jaren verlaten. De Verenigde Naties spreken zelf over delen van de oude stad waar vervallen gebouwen, zandzakversperringen, metalen barricades en prikkeldraad een gebied vormen dat als het ware in de tijd is blijven stilstaan.
Te voet van de ene kant naar de andere
Voor bezoekers is vooral Ledra Street bijzonder. De winkelstraat ligt midden in het historische centrum en vormt vandaag een van de officiële overgangen tussen beide delen van Nicosia. Sinds 2003 werden verschillende grensovergangen geopend en ook in Nicosia zijn er meerdere plaatsen waar de bufferzone kan worden overgestoken.
Wie dat tijdens de Europese verplaatsing van STVV wil doen, houdt best rekening met de geldende toegangs- en identiteitsregels en neemt een geldig reisdocument mee. De officiële toeristische dienst van Cyprus raadt bezoekers aan om voor een oversteek de actuele voorschriften te controleren.
Een ander opvallend overblijfsel van het conflict ligt iets buiten het centrum. De voormalige internationale luchthaven van Nicosia bevindt zich sinds 1974 in de VN-bufferzone en is nog altijd gesloten. Zelfs een oud passagiersvliegtuig van Cyprus Airways staat er nog. Pogingen om de luchthaven opnieuw te openen, leverden tot vandaag geen akkoord op.
Van Stayen naar een heel andere wereld
Dat is dus het decor waarin STVV volgende week zijn Europese avontuur voortzet. Na de late 1-0 op Stayen wacht in Nicosia de terugwedstrijd tegen Omonia. Voor supporters die geel-blauw achterna reizen, kan de verplaatsing meteen ook een kennismaking worden met een stad waar de recente Europese geschiedenis nog bijzonder tastbaar aanwezig is.
Wie tijd heeft voor of na de wedstrijd, kan in het oude centrum richting Ledra Street wandelen en er zelf ervaren hoe abrupt de sfeer kan veranderen wanneer je de Green Line nadert. Nicosia is vandaag een levendige hoofdstad, maar tegelijk blijft de scheiding er zichtbaar aanwezig. Meer dan vijftig jaar na de gebeurtenissen van 1974 patrouilleren VN-militairen nog steeds langs de bufferzone.
Volgende week gaat het voor de Kanaries uiteraard in de eerste plaats om voetbal: de 1-0-voorsprong verdedigen en proberen door te stoten in Europa. Maar wie mee naar Cyprus trekt, krijgt er naast negentig spannende minuten ook een bestemming bij die je niet snel vergeet.
