Sint-Truiden – In de Gorsemweg in Sint-Truiden staat een weinig gekende maar architecturaal bijzonder waardevolle woning uit de jaren zestig. Architect Adolf Nivelle (1930-2022) ontwierp er een gezinswoning met atelier voor beeldhouwer en schilder Toon Vanmechelen. De woning geldt vandaag als een markant voorbeeld van het brutalistisch modernisme in Vlaanderen en wordt volgende week uitzonderlijk opengesteld voor het publiek.
Modernisme in Vlaamse context
De woning ontstond in een periode waarin modernistische architectuur sterk in opmars was. Het ontwerp sluit aan bij een internationale stroming die eenvoud, functionaliteit en eerlijk materiaalgebruik vooropstelde, maar is tegelijk duidelijk geworteld in de Vlaamse context van de naoorlogse jaren. Ruwe betonstructuren, baksteen en hout bepalen het karakter van het gebouw, dat sober oogt maar tegelijk een sterke ruimtelijke aanwezigheid heeft.
Architect Adolf Nivelle
Architect Adolf Nivelle speelde een belangrijke rol in de naoorlogse architectuur in Limburg. Al tijdens zijn studie ontwikkelde hij een uitgesproken modernistische stijl, met een voorkeur voor zichtbare constructies en een heldere vormtaal. Hij verwierf vooral bekendheid met zijn kerkarchitectuur in onder meer Heusden-Zolder, Neerpelt, Borgloon en Bilzen. In 1970 werd hij directeur van het Provinciaal Hoger Instituut voor Architectuur (PHIA), de voorloper van de huidige faculteit Architectuur van de UHasselt.
Co-creatie met kunstenaar Toon Vanmechelen
De samenwerking tussen Nivelle en kunstenaar Toon Vanmechelen verliep van bij het begin in nauwe dialoog. De woning werd niet louter ontworpen als woonhuis, maar ook als artistieke werkplek. In en rond het gebouw werd bewust ruimte voorzien voor kunst. Vanmechelen integreerde eigen beeldhouwwerken in de voortuin en de patio, waardoor kunst en architectuur elkaar versterken. Het huis fungeert zo als een artistieke totaalomgeving.
Soberheid, licht en ruimte
De architectuur wordt gekenmerkt door strakke lijnen, geometrische vormen en een uitgepuurde materialiteit. Overbodige ornamentiek ontbreekt volledig. Grote glaspartijen zorgen voor een sterke relatie tussen binnen en buiten, terwijl horizontale lijnen rust en ritme brengen. Lichtinval speelt een centrale rol: doorzichten, terrassen en ramen laten het daglicht diep in de leefruimtes doordringen en zorgen ervoor dat het gebouw meeleeft met de seizoenen.
Creatieve biotoop voor twee generaties kunstenaars
Gedurende vijftig jaar, van 1960 tot 2010, was de woning het creatieve centrum van Toon Vanmechelen. Hij realiseerde er een omvangrijk oeuvre, met onder meer De Stille Ruimte De Bremberg in Haasrode en diverse tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Ook zijn zoon, kunstenaar Koen Vanmechelen (LaBiomista,Genk), vond in deze omgeving een belangrijke bron van inspiratie. De woning groeide zo uit tot een artistieke biotoop waar architectuur en kunst elkaar blijvend beïnvloeden.
Uitzonderlijk open huis
Toon Vanmechelen, ondertussen 92 jaar, is naar Leuven verhuisd. Op zaterdag 7 februari wordt het huis uitzonderlijk open gesteld. Geïnteresseerden krijgen een unieke inkijk in dit zeldzame voorbeeld van brutalistisch erfgoed en in de wisselwerking tussen architectuur en kunst.
Het open huis vindt plaats op zaterdag 7 februari van 10 tot 13 uur, in de Gorsemweg 276 in Sint-Truiden.
Foto’s: Katrien Wouters
