Runkelen en Den Haspel
Rúnkele en De-n Àspel
Runkelen, neen, het is niet het grootste dorp van Sint-Truiden. Integendeel. Mits wat overdrijven kunnen we stellen dat er zelfs meer konijnen thuis zijn dan inwoners. Sterker nog: zelfs de vissen zijn hier in de meerderheid, want die hebben de Heidemeren ingenomen. Een prachtig stukje natuur waar sportvissers zich thuis voelen en waar de strafste verhalen altijd nét iets groter zijn dan de gevangen vis. En straffe verhalen, die zijn in Runkelen nooit ver weg. Zeker niet iets verderop, in Den Haspel.
Rúnkele, nee, et is né et gróetste dùrrep van Sintrùin. Kòntroare. Be e klei bietsje uiverdrèève moug dzje zègge da do zèllefs mieër kankèène taas zén dan minse. Nog èrreger, zèllefs de visse zén èè in de mieërderèèt, want dèè èbbe de “Heidemeren” ingenoume. E fèrrem stùkske natúrmoe da spòrtvissers un taas víle en moe da de stràfste veroale altèèt nog e bietsje gróeter zén dan de gevànge vis. En stràffe veroale zén in Rúnkelen oeët wèèt ewèg. En zeiker né e bietsje wèèder in De-n Àspel.
Waar vrouwen al drie generaties baas zijn achter (en voor) de toog
Moe da vroulie al drèè generoases de boas zén achter (en vuir) de-n toeëg
Laat dit daarom een ode zijn. Een ode aan de stamcafés in het algemeen, aan de voormalige uitbaters Roger en Jenny, en aan de huidige hoeders van de toog: dochter Sonja Vandeweyer en schoonzoon Eric. Want ja, Den Haspel is en blijft Den Haspel. Maar waarom hangt er dan een bord met Café Moonlight op de gevel? Volgens Sonja is het een overblijfsel uit de tijd dat er in Runkelen -en niet alleen in Runkelen- nog meer cafés waren. Haar moeder heeft het café vijftig jaar lang uitgebaat — vijftig! — tot Sonja het in 2011 overnam. En ook daarvoor zat het cafébloed al in de familie, want langs vaderskant baatte haar grootmoeder hier ooit een café annex winkel uit: half pinten, half provisie.
Loat deis veroal doovuir ene lofzang zén. Ene lofzang on de stamkafeis ib ’t algemein, oan de vruggere aatbaaters Roger en Jenny, on de bewoakers van de-n toeëg vandoag: dochter Sonja Vandeweyer en schoeënzoun Eric. Want joa, De-n Àspel is en blif De-n Àspel. Ma verwa ink doo dàn e plakoat be Kafei Moonlight op de fasààt? Sonja zei da et en uiverblèèfsel is aat de-n tèèt da do in Rúnkele – en né allieën in Rúnkele- nog mieër kafeis woore. Uir maa ei vèèftig joor in de kafei gestón – vèèftig! – tòt da Sonja et in 2011 uivernàm. En och doovuir zàt et kafeibloet al in de famiele, wànt lèns ùire pa zénne kàànt woor uir groeëtmaa èè oeët de boazin van ene kafei be ene wienkel tebèè: àllef pinte, àllef proviese.
Na het overlijden van de grootmoeder nam moeder de fakkel over en hield die vijftig jaar lang brandend, iets wat hier uiteraard uitgebreid werd gevierd, met alle klanten én in aanwezigheid van de vier burgemeesters van de omliggende gemeenten. Vier, want één was duidelijk niet genoeg. Op 1 oktober 2011 volgde opnieuw een wissel van de macht, niet omdat het moest, maar omdat niemand — Sonja noch de vaste klanten — het over het hart kreeg om zo’n mooi, goed draaiend bruin volkscafé te laten verdwijnen.
Noo da de groeëtmaa gestòrreve woor nàm maa de fakkel uiver en se úl dèè oan de gank vèèftig joare lank, en da wòòt geviert be alles teròp en teroan, be alle klàànte en be de vier bùrregemieësters van de gemeinte terrònt. Vier, want inne was natúrlek nè genóeg. Op 1 oktouber 2011 vòllegde dàn opnief ene wissel van de màcht, né omda et mòst ma omda nimmànt – Sonja en och de vaste klàànte – et né uiver un àt kòste krèège ver zoe ene schóene en goet drèèënde vòllekskafei te loote teniet gón.
Waarom de Stella hier net iets beter smaakt
Sindsdien wordt hier ingezet op gemoedelijkheid, gezelligheid, properheid en vertrouwen. Den Haspel is een echt biercafé, met natuurlijk Stella — de beste — uit een uitstekend verzorgde tapinstallatie, maar ook met een mooi aanbod aan zwaardere bieren en, zeer belangrijk in deze tijden, verschillende non-alcoholische opties. Wie geen pint wil, krijgt hier legendarische filterkoffie, steevast vergezeld van een suikerwafel, omdat het leven al bitter genoeg is. Eten wordt er niet geserveerd, tenzij het gaat om een echte cafésnack: een cervela, een boulette, een worstje. Geen bordjes waar ge eerst moet over nadenken.
Is het café al speciaal door de bijzonder warme sfeer dat het ademt, de klanten zijn nog specialer. Het maakt de band alleen maar hechter. Zo is er Marc, die hier al jaren over de vloer komt en op wiens schoot Sonja als kind nog gezeten heeft. Of dat nu nog gebeurt, is ons niet verteld. Bij sommige klanten kan je de klok dan weer gelijkzetten: vaste dagen, vaste uren, vaste stoel. Een beetje zoals op de bus naar het werk. Trouwens, iedereen kent iedereen bij naam, en gesprekken worden meestal met het hele café gevoerd. Soms lijkt het daar wel De Zevende Dag, want alle wereldproblemen worden grondig besproken en meestal ook meteen opgelost.
Verwa de Stella èè dzjust iet beeter smòkt
Vàn doen wét èè alles gegeeve ver e gevúl te geeve van gemoedelekèèt, gezèllichèèt, prouperetèèt en vertrààn. De-n Àspel s ene-n èchte bierkafei, be natúrlek Stella – de béste – aat en ieël goet verzùrregde tàpinstàlloase, ma och be en schóeën koat be zwoorder biere en van voul importènse vandoag de-n dag, verschillige nè-àlkoulisse dranke. Wee gin pint wilt, krig èè ene leigendarisse kaffie, altèèt be en sóekerwàffel tebèè, omda et leeve al zoer genóeg is Eete kóen dzje èè né krèège, ma wol ene kafeiknabbel: ene sèrvela, en boelèt, e wùske. Niks moe da dzje ieëst fèl mòet uiver noodeinke.
De kafei is al speisjoal dour de wèrrem sfeer dèè doo ink, de klàànte zén nog speisjoaler. De bàànt onderieën wét doo nog steiviger dour. Zoe is do Marc, dee kum èè al joore uiver de zùl en op wee zénne schoeët Sonja nog as kint gezeete-n ei. Of da naa nog gebuirt, kàmme vee né te weite. Do zén klàànte moe dzje oer ourlousje kóent op gelèèk zétte: vàste doag, vàste oere, vàste stoel. Da is bekàns gelèk oere bus noo-t wèrrek. Tenààndere, iederieën ként iederieën be noam, en rizzenoases wèède de-n dèkse tèèt be de-n ieële kafei g’ààn. Vantèèt deink dzje da dzje in de Zeivede Dag zit, want àlle probleime van de-n ieële weerelt wèède do serjuis besprouke en de-n dèksen tèèt och drèk opgelòst.
Waar STVV luid staat en de spaarkas telt
Ook typisch is de spaarkas, met 56 leden en zelfs een wachtlijst voor wie er ook bij wil. Voetballiefhebbers en sportfanaten vinden hier eveneens hun gading, want als STVV op het groot scherm speelt, stijgt het volume, versnellen de pinten en lopen de emoties ongefilterd over. Waarom mensen naar dit café moeten komen? Omdat dit stilaan een uitzondering wordt. Bruine volkscafés hebben het moeilijk: stijgende kosten, dalende bezoekersaantallen, pop-ups en oneerlijke concurrentie. En dus, als we willen dat deze plekken blijven bestaan en dat deze traditie niet verdwijnt, is de oplossing eenvoudig: kom eens langs, drink een pint of een koffie, met een wafel, in Runkelen. In Den Haspel. Of Moonlight. Maar ge weet wel waar.
Moe da STVV oat stie en de spoarkàs tèlt
Och speisjoal is de spoarkàs, be 56 leide en do is zèllefs en wachtlèèst ver wee ter och bèè wilt koume. Voetbàlsupporters en sportzòtte veinge èè och unne-n taas wànt as STVV op et groeët schèrrem spélt, gie et lawèèt omoeëg, koume de pinte ràpper en loeëpe de kommèntaare zònder filter no en oeëgtepunt. Verwa da minse no deize kafei móete koume? Omda et stillekes oan en roaretèèt begint te wèède. Braan vòllekskafeis èbbe-n et móejelek: de kòsten omoeëg, minder klàànte, pop-ùps en vàlse kònkerènse? En dus, as vee wille da deis zoake blèève bestón en da dèè tradiese nè verloure gie, is de oplòssieng sumpel: kòm ens leings, dreink en pint of ene kaffie, be en wàffel, in Rúnkele. In de-n Àspel. Of Moonlight. Ma dzje weit wol moe da et is.
